12 april 2025

Belangrijk. Of niet.

Wanneer we belang gaan hechten aan zaken die niet belangrijk zijn dan begint het mis te lopen. Klinkt simpel, nietwaar, maar denk er even iets dieper over na.
Even oplijsten wat belangrijk is voor de mens, in dalende volgorde:
  • Ademen. We hebben lucht nodig om in te ademen en het mengsel bestaat dan voornamelijk uit een combinatie van stikstofgas (78%) en zuurstofgas (21%) met daarnaast nog wat andere gassen, zoals argon (1%) en wisselende hoeveelheden waterdamp en CO2.
    We kunnen dus stellen dat de mogelijkheid om "gezonde" lucht in te ademen primordiaal is. Zonder lucht om in te ademen houden we het geen 10 minuten uit.
  • Drinken. Zonder drinken gaan we na 9 dagen dood, langer houdt niemand het uit. We dienen dus wel enig belang te hebben aan een voorraad drinken om ons in leven te houden.
  • Voedsel. Drinken bevat te weinig voedingsstoffen om ons in leven te houden. In water zit zo goed als niets wat als voedingsstof kan tellen, dus we hebben nog een derde bron nodig om ons in leven te houden en dat is eten. Zonder eten kunnen we het relatief lang uithouden, maar door de band gaan we er zonder na enkele weken toch dood. Zonder voedsel en zonder water is de maximale tijd dat het lichaam kan overleven ongeveer een week. Met alleen water, maar geen voedsel, kan de overlevingstijd oplopen tot 2 tot 3 maanden.
    Tijdens de eerste 5 dagen zonder voedsel kan iemand elke dag 1-2 kilogram lichaamsgewicht verliezen. Het grootste deel van dit gewichtsverlies is gerelateerd aan uitdroging en een verstoord elektrolytenevenwicht. Na enkele weken uithongering zorgen veranderingen in het lichaam er meestal voor dat het gewichtsverlies vertraagt tot gemiddeld 0,3 kilogram per dag.
    Hoe meer vetreserves er beschikbaar zijn, hoe langer iemand kan overleven tijdens een uithongering. Zodra de vetreserves volledig zijn gemetaboliseerd, keert het lichaam terug naar spierafbraak voor energie, omdat dit de enige overgebleven brandstofbron in het lichaam is.
    Je begint ernstige negatieve symptomen te ervaren tijdens de fase van uithongering waarin je lichaam de spierreserves gebruikt voor energie.

    Het is dus veilig om te stellen dat eten en drinken absoluut noodzakelijk zijn om gedurende vele jaren te kunnen overleven. Dit lijkt me belangrijk.

  • Lucht en voeding zijn dus essentieel om te overleven, maar de condities zijn dan vaak niet gunstig om enkel met lucht en voeding te leven. In de meeste gevallen is het comfortabel, en hoe noordelijker men gaat zelfs wenselijk, om beschutting te hebben tegen de klimatologische omstandigheden.
    Stel je voor dat je boven de poolcirkel leeft en je hebt geen onderkomen. Dan slinken je kansen op overleving, zeker in de winter, zienderogen, dus meen ik dat een dak boven je hoofd over het algemeen als belangrijk kan beschouwd worden.
  • Je blijft natuurlijk niet ganser dagen binnen in je onderkomen zitten wachten tot eten en drinken naar je toegevlogen komt. Ik meen te weten dat dit een fenomeen is dat zich zelden of nooit voordoet, dus wil je ook wel eens naar buiten om te foerageren. Als het buiten warm genoeg is dan kan ons lichaam het aan om zonder kleren verder te kunnen, maar op het grootste gedeelte van de aarde zijn de weersomstandigheden niet echt geschikt om zonder kledij het hele jaar door te brengen. We kunnen dus ook enige belangrijkheid toekennen aan beschermende kledij.
  • Wat ook als belangrijk dient beschouwd te worden is vuur, of meer bepaald warmte. Ons onderkomen kunnen verwarmen op koude dagen of eten kunnen koken is duidelijk een pluspunt en dient dus als belangrijk te worden aangestipt.
  • Om onze kansen op overleven groter te maken hebben we hulpmiddelen nodig: werktuigen. Wil je gaan jagen dan is bijvoorbeeld pijl en boog een handig hulpmiddel en vergroten je kansen op buit al sterk. Of wanneer je groenten, fruit of zaden gaat verzamelen dan kan een korf waarin je die goederen legt ook heel handig zijn want zo vergroot je de efficiëntie van je werk. Je kan dan namelijk op één trip meer terug naar huis nemen.
    Allerhande door de mens gefabriceerde hulpmiddelen zijn dan ook zeker belangrijk te noemen.
  • Wat ook niet mag onderschat worden is het opdoen van kennis om onze overlevingskansen te vergroten en het overdragen van die kennis om onze nakomelingen. Als je weet waar je best kan gaan jagen of vissen of waar je veel andere voedselbronnen vindt dan vergroten je kansen op overleven. Lijkt me dus ook niet onbelangrijk en kennisoverdracht wordt een stuk gemakkelijker als men beschikt over schriftelijke bronnen.
  • En tenslotte onze medische kennis. Hoe verregaander onze medische kennis, hoe groter onze kansen op een langere overlevingstijd.
Bovenstaande, en dat zal duidelijk zijn, is het allereerste beginsel van economie.
Al de rest van wat we nu heden ten dage ter beschikking hebben is mogelijkerwijze interessant om te hebben en maakt het ons leven vaak gemakkelijker of interessanter, maar kan en mag niet als belangrijk bestempeld worden. Verlichting in huis is handig, maar je kan ook zonder verlichting leven. Een computer kan veel dingen die ons leven gemakkelijker maken, maar je kan ook best zonder en ook zo voor een koelkast, een tv of een diepvriezer. Wapens kunnen handig zijn om ons te verdedigen tegen wilde dieren, maar om oorlog te voeren? Een oorlog starten is trouwens nooit en onder geen enkele omstandigheid een noodzaak.
Mijn punt is dat er om te overleven belangrijke zaken bestaan en dat we daarnaast belang toekennen aan dingen die in feite helemaal niet belangrijk zijn om te overleven.

Wat me tegen de borst stoot is dat mensen verklaren dat het geloof in een god van primair belang is om te overleven. Ik respecteer hierover ieders mening en wie in een god wil geloven mag dat gerust doen voor mijn part, maar het is zeker niet essentieel om te overleven en daardoor ook niet belangrijk. De gelovigen onder jullie die dit nu lezen zullen me nu verguizen, maar als je even je ogen wil opendoen en voor jezelf uitmaken of een god een noodzaak is om te overleven of een gemakkelijkheidsoplossing om een aantal problemen aan te pakken dan ga je ongetwijfeld tot dezelfde conclusie komen. Geloof in een god is iets wat gebaseerd is op het onvoorwaardelijk aanvaarden van iets wat niet te bewijzen valt (en hier zijn de meningen verdeeld).
Maar nogmaals, ik heb er geen probleem mee dat mensen gelovig zijn. Er zijn goede redenen waarom geloof in een god een zo belangrijke rol speelt in het leven van veel mensen. En als dat belangrijk is voor die mensen, wie ben ik dan om hen dat te ontzeggen. Maar geloven in iets wat niet te bewijzen valt en dan je houding ten opzichte van anderen laten bepalen door wat dat geloof voorschrijft kan verregaande gevolgen hebben en, zoals we reeds gemerkt hebben doorheen de geschiedenis van de mensheid, zijn die gevolgen niet altijd als aangenaam te ervaren.

Denk nu niet dat ik een soort "terug naar de natuur" ideologie zit te verkondigen. Ik waardeer zeer al de verwezenlijkingen die we tot op heden hebben toegevoegd aan ons bestaan hier op aarde. En, ik omarm een groot aantal van die verwezenlijkingen ook van harte. Maar toch, als puntje bij paaltje komt dan moet je jezelf toch steeds de vraag stellen of wat er nu op je afkomt belangrijk is om te overleven of niet. En zaken die niet belangrijk zijn om te overleven, moeten we die dan met volle inzet nastreven?
In onze huidige maatschappij worden bepaalde zaken kunstmatig belangrijk, of we die zaken nu echt nodig hebben om te overleven of niet. Maar sociale media bijvoorbeeld, kunnen we daar enig belang om te overleven aan toekennen? Ik heb echt medelijden als ik sommige mensen hoor verklaren dat ze niet meer zouden kunnen overleven zonder hun smartphone. Die gedachte alleen al is belachelijk te noemen en dan vraag ik me af wat er in het hoofd van die personen omgaat om tot zulk besluit te komen. Ja, maak gebruik van de mogelijkheden die op je afkomen, als je daarbij anderen niet schaadt, maar bedenk ook steeds in hoeverre die mogelijkheden bepalend gaan zijn voor je verdere voortbestaan. Ik zie bijvoorbeeld de opgang van smartphones met lede ogen aan. Ja, die dingen kunnen handig zijn, maar hoe meer we ervan afhankelijk worden hoe minder er van onszelf overblijft. We verlaten ons steeds meer op nieuwe technologieën en worden ongemerkt weggeleid van wat leven en overleven nu in feite betekent. Vernieuwing en verandering kunnen goed zijn, maar zijn ze ook altijd onontbeerlijk? Kunnen we nog mens zijn? Mogen we zelf nog creatief zijn en zelfstandig nadenken of gaan we dat overlaten aan machines waar we geen controle over hebben?

OVERZICHT              VORIGE                  VOLGENDE