18 februari 2024

We reizen om te leren (part 2).

OK, ik heb er zin in. Hier nog een avontuurtje uit Thailand.

We schrijven ergens begin de jaren 80. Van de vorige eeuw, natuurlijk. Mijn exploratiedrang is niet te stoppen. Ik wil in de voetsporen van Bernatzik treden en dat vraagt, nee schreeuwt, om stappen in het onbekende te zetten.
Wat heet onbekend, het was in ieder geval onbekend terrein voor mij, maar eigenlijk was het een plaatsje dat recent "ontdekt" werd omdat er nu een spiksplinternieuwe weg naartoe liep en dat het dorpje nog alle kenmerken van een grensdorpje had. Het Wilde Oosten, zeg maar. Wij dus op weg naar Mee Sam Leeb. Wanneer je dat op de kaart van Thailand zoekt dan staat er meestal Mae Sam Laep geschreven, maar in het Nederlands klikt het meer zoals ik het schrijf. Of, voor zij die het Thaise schrift onder de knie hebben: แม่สามแลบ. Dus, แม่ (mee) สาม (sam) แลบ (leeb). Het is een dorpje in de Mae Hong Song provincie, op een boogscheut van Mae Sariang. Dat is erg veel "Mae" en spreek het aub niet verkeerd uit zoals een journalist laatst op TV die het had over "Ma-eh" in plaats van "Mee".
De reden voor deze "ontdekking" was dus dat er net een nieuwe weg aangelegd was tussen Mae Sariang en Mee Sam Leeb, zodat het dorpje nu wel héél bereikbaar geworden was. Mee Sam Leeb was berucht omwille van het hoog smokkelgehalte dat er heerste. Het dorpje ligt aan de Salween rivier, die de grens vormt tussen Burma (nu Myanmar) en Thailand. Perfect om eens te bezoeken.

De nieuwe weg was zeer schilderachtig. Prachtige zichten en dwars door dichte jungle. Precies zoals ik het graag heb. Toegegeven, de weg volgde grotendeels het oude traject, wat slechts een paadje was, en kronkelde tussen de menige obstakels, zoals afgronden en dichte jungle. Die kronkels zaten er nog in. En zoals in alle grensdorpjes overal ter wereld trok ook dit dorpje een keure aan gelukszoekers van allerlei pluimage aan. Het maakte het geheel nog net iets pittoresker. Mijn reisgezel, dezelfde die me kwijtgespeeld was op Doi Angkhang trouwens, kon een gesprek aangaan met een hond met een hoedje op. Hij klampte dus zowat iedereen aan die ons pad kruiste en plots stonden we te praten met een oude man. Ik zeg wel degelijk "we" want die oude man sprak heel behoorlijk Engels. Voor een keer kon ik dus ook mijn zegje doen en wist ik waarover ze het hadden.



Na enkele minuten wisten we dat hij een gepensioneerde leider van de Shan in Burma was en dat hij nu in Mee Sam Leeb op bezoek was met zijn kleinkinderen.

.

Die kinderen hadden iets nobels in hun voorkomen. Zeer beleefd en ze poseerden gewillig.
De foto's kwamen er omdat de oude man me vroeg of ik een mooie grote foto van hem kon maken en die hem later bezorgen. Geen probleem, doen we.
Alleen, dat bezorgen, zo ondervond ik later, was niet zo simpel. Ik denk dat ik (veel) later dan toch nog een min of meer geslaagde poging ondernomen heb, maar daarover lees je hier wat verder iets meer.

Wij stonden dus op de linkeroever, wat Thais grondgebied was. De rechteroever was Burma. En omdat we dan toch in een smokkelaarsoord zaten leek het ons niet meer dan gepast dat we ook op stap zouden gaan met smokkelaars. Na enkele minuten rondvragen was er een team dat bereid was om ons mee te nemen. We gingen de rivier afvaren om wat goederen op te pikken een eind verderop en zaten met z'n vijven in het bootje. Het bootje had een speciale motor die toeliet om tamelijk hoge snelheden te halen op de rivier. Ik in mijn nopjes, natuurlijk.
Wat ik wel wat verdacht vond was dat de man voor ons in het bootje en die achter ons gewapend waren met een M16 machinegeweer. Of, zoals men zegt in het Engels, "better safe than sorry". We vertrokken in een rotvaart want we voeren stroomafwaarts. De Salween kronkelt tussen uitgesleten kalkrotsen die erg grillige formaties vormden. Het zicht had iets onwezenlijks, buitenaards haast. Ik was met verstomming geslagen. Het was prachtig.
Na een tijdje voeren we richting rechteroever. We gingen dus Burma betreden. Lekker opwindend. Er stond een hutje op de oever, de jungle versie van een wachthokje voor de bus bij ons.



Na enkele minuten kwam er een man op een olifant opzetten en die had enkele zakken gevuld met ik weet niet wat (men verzekerde me dat ik niet wilde weten wat) en dat werd van de olifant afgeladen en in het bootje geladen.



Toen het bootje geladen was wilden we natuurlijk terugkeren naar Mee Sam Leeb, maar we stelden vast dat bij het manoeuvreren (achteruit varen dus) de schroef losgekomen was en die lag nu ergens in het water. De schipper leek niet erg gelukkig met dit voorval want hij kon de schroef niet terugvinden, maar iets zei me dat dit niet zijn eerste exploot was. Na wat rommelen in de boot kwam hij zowaar op de proppen met een reserve propeller en die werd dan maar prompt gemonteerd.
We konden in alle rust terugkeren en bereikten zonder verder oponthoud en kleerscheuren terug het dorpje. Na afscheid genomen te hebben keerden we weer naar Mee Sariang waar we 's avonds van een lekker avondmaal genoten.
Dat was dan een voor mij normale uitstap, zoals ik er zo vele gemaakt had. Niks speciaals dus, maar wel leuk.

Terug in België liet ik de foto's ontwikkelen en van de foto van de oude man liet ik een poster maken. Hij had een grote foto gevraagd nietwaar. Die foto ging met de post naar Thailand met het verzoek om die in Mee Sam Leeb te droppen bij de eerstvolgende gelegenheid.
Maar, toen de zoon van mijn begeleider naar het dorpje ging, gewapend met de foto, bleek niemand daar hem te kennen en hij kon de poster dan ook niet overhandigen.
Ik heb er jaren over gedaan om daar nog eens terug naartoe te gaan in een poging om de foto alsnog af te leveren. Er was nu wel een probleempje want we waren ondertussen zowat 30 jaar verder en toen ik die oude man ontmoet had was hij al negentig jaar oud. De kans dat hij daar nog zou rondhangen en wachten op zijn foto was dan ook zo goed als nul.

We schrijven ondertussen 2010 en we zijn onderweg van Mee Sariang naar Mee Sam Leeb. De weg bestaat nog steeds maar is ondertussen in verval geraakt. Dertig jaar ervoor deden we dat traject in een dik halfuur met een pickup, een songthaew wat letterlijk vertaald een "twee rijen" betekent omdat er in de laadbak twee rijen zitbanken gemonteerd zijn. Ditmaal zou het ons meer dan twee uur kosten. We slalomden tussen de gaten in de weg en dat vorderde maar erg langzaam. Op een bepaald punt was de weg bijna helemaal weggezakt en konden we er nog maar nipt door. Enig pluspunt was dat de omgeving nog steeds even schilderachtig is als 30 jaar geleden.

Geloof het of niet, maar de jongeman met wie ik voor het eerst in 1975 kennisgemaakt had is nog steeds een goede vriend van me en ditmaal waren het wij, samen met mijn zoon, die de tocht ondernamen. Gewapend met de foto van de oude man gingen we op pad in het dorp. Iedereen die we tegenkwamen kreeg de foto onder zijn neus geduwd en al gauw kwamen we tot het besluit dat het verstandig was om de foto enkel nog te tonen aan de wat oudere mensen in het dorp. Wie jonger dan 50 was zou bijna zeker de oude man van toen niet gekend hebben.
Ergens hoopte ik dat de foto van de kinderen misschien bij iemand een lichtje zou doen branden, maar dat bleek al snel ijdele hoop. Die kinderen zouden ondertussen al dertig jaar ouder zijn en wetende dat ze wellicht geen foto's van zichzelf zouden hebben uit die tijd was de kans dat ze zichzelf zouden herkennen op die foto dan ook erg klein.
Ondertussen werd het middag en we besloten om in het plaatselijke restaurantje iets te eten. Vlakbij was er een soort bijeenkomst gaande zagen we en er waren heel wat mensen aanwezig. Oudere mensen ook. We lieten de foto's daar nogmaals de ronde gaan en toen, plots, was er iemand die luidop verkondigde dat de oude man zijn oom was. Gered! We konden nu op zoek naar de oude man, of eerder zijn nazaten.

Die oom was ondertussen reeds lang overleden maar zijn zoon woonde een eind verderop. Nee, konden we met de wagen niet bereiken, maar met een boot zou het wel lukken. Het duurde niet lang voor ik een boot gehuurd had waarvan de schipper bereid was om ons naar de woonplaats van de zoon te brengen. Ja, hij wist waar dat was, dus maak je geen zorgen. We moesten ons eerst wel aanmelden bij het plaatselijk kantoortje van de BPP (Border patrol Police) want we waren in het grensgebied en het rommelde er af en toe, dus de overheid wilde weten welke vreemde luizen er zich daar in de buurt waagden.
Wij maakten ons inderdaad geen zorgen en tot mijn groot genoegen voeren we stroomafwaarts. Ik kende dat, van 30 jaar geleden. Je zag op die boot dus één persoon met een gelukzalige glimlach op zijn gezicht, duidelijk aan het genieten van het tochtje. De grillige rotsformaties waren er nog steeds.

Na zowat een halfuurtje varen legden we aan op een soort zandstrand en we gingen op pad naar de hut van de zoon. Tot mijn groot genoegen moesten we daarvoor een eind door de jungle stappen. Heerlijke herinneringen doken op in mijn geest. En toen we aankwamen bij de hut van de zoon was die er niet. Maar wat een zicht had die man vanuit zijn hut!



Je zou voor minder melancholisch worden.
Communiceren gebeurde er met luide stem. Er werd uit volle borst de naam van de zoon gescandeerd tot die plots vanuit de verte antwoordde. Gevonden!
Ja, nog even wat afwerken hier en dan kom ik eraan, wist hij terug te roepen. Tien minuten later stond hij voor ons, de verloren zoon. Hij liet ons een foto zien van de oude man, genomen in lang vervlogen tijden, en het zou inderdaad kunnen dat het dezelfde man was als die welk ik 30 jaar geleden ontmoet had. Met veel plechtigheid overhandigde ik hem mijn foto van zijn vader en we keuvelden nog wat over vroeger. De kindjes op de andere foto kwamen hem evenwel niet bekend voor. Hij begon te speculeren wie het zouden kunnen zijn, maar ze zouden evengoed nog steeds ergens in Myanmar kunnen wonen. Of misschien reeds overleden zijn... Myanmar was en is in die buurt nogal woelig te noemen.

Na een poosje begon de schipper plots zenuwachtig te worden en na enkele minuten porde hij ons aan om stante pede naar de boot terug te keren. In looppas nog wel. Waarom, vroeg ik?
Wel, dat wisten jullie toch zei hij. We moeten voor 6 uur vanavond ten laatste terug in Mee Sam Leeb zijn want vanaf dat uur mogen we niet meer op de rivier varen en gaan de Myanmarezen op ons beginnen schieten. Tja, dat was ons bij vertrek niet gezegd maar dat veranderde de zaak toch lichtjes. Blijkbaar wist iedereen dat, dat de rivier vanaf 18 uur verboden gebied was. Maar ja, wij waren nu eenmal niet iedereen hé. Het was ondertussen al 4 uur en vermits we nu stroomopwaarts moesten varen zouden we daar minstens een uur over doen. En we waren niet zeker dat de Myanmarezen wel betrouwbare horloges hadden, dus repten we ons in de boot en we vertrokken zonder verdere plichtplegingen richting Mee Sam Leeb.

En vanaf hier begint het leuk te worden. De schipper was duidelijk nerveus en wij waren aan het genieten van ons tochtje op de rivier, wat zijn stemming niet verbeterde. Plankgas richting Mee Sam Leeb dus. En natuurlijk gebeurt het net dan dat de motor het begeeft. Lichte paniek bij de schipper. Wij bleven ijzig kalm, want ik ging ervan uit dat men vanuit Myanmar toch wel twee keer zou nadenken alvorens het vuur te openen op duidelijk herkenbare buitenlanders. Met de laatste vaart die de boot nog maakte wisten we een soort inham te bereiken, gelukkig aan de Thaise kant van de rivier. Ik kreeg de taak toebedeeld om op de oever zittend de boot met een touw tegen te houden zodat we zeker niet zouden afdrijven. Na een kwartiertje kwam er plots een klein bootje vanaf de andere over naar ons toe gevaren, met slechts één man aan boord. Het leek me als nel duidelijk dat die kwam informeren wat we daar lagen te doen en de schipper kon hem uitleggen dat we een poging deden om de motor terug aan de praat te krijgen. Ik vermoedde dat hij de motor wat overbelast had in zijn haast om tijdig terug in Mee Sam Leeb te geraken en dat wanneer het zaakje eenmaal weer wat afgekoeld was we wel verder zouden kunnen varen. En ik veronderstel dat hij een gelijkaardig verhaal aan de Myanmarees vertelde.
Al mijn speculaties bleken correct te zijn. De Myanmarees stelde ons gerust dat hij zijn makkers zou verwittigen dat we mogelijk na 6 uur nog onderweg zouden zijn en met het vriendelijke verzoek aan zijn companen om ons niet af te knallen. En na een halfuurtje kreeg de schipper zowaar de motor weer aan de praat. We konden verder. Zowat rond zeven uur 's avonds kwamen op ons dooie gemakje de  aanlegplaats van Mee Sam Leeb binnen gevaren. Het was ondertussen al aardig donker geworden, zoals verwacht in de tropen. De nu duidelijk opgeluchte schipper meerde aan onder bewonderende blikken van een samengetroepte menigte aan de aanlegplaats. De legende wil dat het niet vaak gebeurt dat iemand nog na 6 uur 's avonds zonder kleerscheuren of kogelgaten, laat staan levend en wel, zijn eindbestemming op de rivier bereikt. Naar wat we leerden bleek men dat vaarverbod na 18 uur nogal strikt na te leven in die regio. Wij kunnen het navertellen en het was een leuke ervaring. De schipper vond van niet.

Na afscheid genomen te hebben keerden we weer naar Mee Sariang waar we 's avonds van een lekker avondmaal genoten (geen wafels), zoals de traditie het wil.

OVERZICHT              VORIGE           VOLGENDE