17 augustus 2021

Supercomputer berekent getal pi in recordsnelheid: 62,8 biljoen cijfers na de komma op 108 dagen tijd

Voor wie de lessen uit het lager onderwijs hierover vergeten is resumeer ik even:

miljoen: een 1 met 6 nullen (1 000 000)
miljard: een 1 met 9 nullen (1 000 000 000)
biljoen: een 1 met 12 nullen (1 000 000 000 000)
en voor de volledigheid: biljard: een 1 met 15 nullen (en niet te verwarren met een biljart, want dat is wat anders)

Even voluit, 62.8 biljoen, dat ziet er als volgt uit: 62 800 000 000 000
Om je een beter idee te geven van wet 62 biljoen betekent kan je je het getal voorstellen als een aantal seconden en daarna omzetten naar uren, dagen, jaren, eeuwen.

seconden                      uren                        dagen               jaren             eeuwen
62 800 000 000 000    17 444 444 444    726 851 851    1 990 012     19 900
                                                                                                  (dat zijn dus bijna 2 miljoen jaren)
100 jaar, dat zijn 3 155 760 000 seconden of 3.155 miljard. Dat zou dan bijna één 20 000 ste van dat getal zijn.

Enkele onderzoekers in Zwitserland hebben de wiskundige constante pi met behulp van een supercomputer berekend tot een nieuw nauwkeurigheidsniveau. De berekening eindigde na iets meer dan 108 dagen. Het resultaat? 62,8 biljoen cijfers na de komma.
17-08-21 Bron: The Guardian

Ja, en dan?
Vooreerst is dit een ontzettend groot aantal cijfers na de komma. De nauwkeurigheid van pi is dus niet berekend tot 3.141 592 653 589 (dit is 12 cijfers na de komma). Dat zou kinderspel geweest zijn en die naukeurigheid kende men in de middeleeuwen ook al.
Nee, het aantal cijfers na de "3" is 62.8 biljoen. Dat is wel wat meer dan de 12 hierboven.

Om je een idee te geven van hoe zoiets eruitziet krijgen jullie hier de eerste duizend cijfers na de komma.

3.14159265358979323846264338327950288419716939937510582097494459230781640628620899862803482534211706798214808651328230
664709384460955058223172535940812848111745028410270193852110555964462294895493038196442881097566593344612847564823378
678316527120190914564856692346034861045432664821339360726024914127372458700660631558817488152092096282925409171536436
789259036001133053054882046652138414695194151160943305727036575959195309218611738193261179310511854807446237996274956
735188575272489122793818301194912983367336244065664308602139494639522473719070217986094370277053921717629317675238467
481846766940513200056812714526356082778577134275778960917363717872146844090122495343014654958537105079227968925892354
201995611212902196086403441815981362977477130996051870721134999999837297804995105973173281609631859502445945534690830
264252230825334468503526193118817101000313783875288658753320838142061717766914730359825349042875546873115956286388235
37875937519577818577805321712268066130019278766111959092164201989

Stel je nu eens voor dat er tienmaal meer cijfers staan dan in het voorbeeld hierboven. Dat zijn dan tienduizend cijfers na de komma. Nog zeer ver verwijderd van een miljoen. En een miljoen cijfers na de komma is nog erg ver verwijderd van een miljard cijfers na de komma, laat staan van een biljoen cijfers. Dat is bijna onvatbaar.

Is dat ergens goed voor?
Het antwoord is duidelijk: in de fysica (natuurkunde) totaal niet. We kunnen domweg geen cirkel creëren met die nauwkeurigheid als we zoveel cijfers na de komma gebruiken voor pi.
Maar in de wiskunde? Ja, dat is andere koek. En zeker in de cryptografie of daar waar men willekeurige reeksen van cijfers wil gebruiken. Dan is zo een berekening van pi tot op zoveel cijfers na de komma een zaligheid.
Maar daar zou men ook evengoed de gulden snede kunnen gebruiken: (1+ 5-2) / 2. Dat genereert ook een prima reeks van willekeurige cijfers zonder een vast patroon.
Of om het wat eenvoudiger voor te stellen, de vierkantswortel uit 2, 3 en 5 bv vormen ook zulke reeksen (meer hier)

OVERZICHT              VORIGE                  VOLGENDE